Лента новостей

30.05.2017

AvtoDrive

koreamoda-min

Экономика

Шахта - уhулуччу сэрэхтээх эбийиэк

65g4hj4ghj
65g4hj4ghj
ИА «Yakutia24/Якутия24». 
Быйыл муус устар 1 кyнyгэр  «Интергэ»,  муус устар 26 кyнyгэр «Айхалга»  икки эдэр дьон  шахталарга суорума суолламмыт быhылааннара барыбытын долгутта.   Шахта туhунан иhитиннэрии, биллэрии, чуолаан сэрэтэр, билиhиннэрэр yлэ билигин да, инникитин да уhулуччу суолталаах диэн суруйабын. 

«Удачнай» шахтата салгыы тутуллар

«Удачнай» рудникка шахтаны тутар бэдэрээттээх тэрилтэлэр салгыы yлэлии сылдьаллар.  Yс туруору(«Вертикальные стволы») умнастар стула скважиналар yyттэнэллэр. Ол – барыта урууда эттигин сытар сирин салгыы чинчийии. Алмааhы сир анныттан  хостуур шахта yс туруору умнастаах(клеть, скип уонна вертикально-вспомогательнай). Клеть умнаhын устун, 60-ча киhи биирдэ киирэр клетэ(сyyнэ, диспиэтчэрискэйи кытары быhа сибээстээх лиип) аллараа кирбиилэргэ айанныыр-тахсар аналлаах. Иккис умнас – скип, хайа боруодатын аллаарааттан таhаарар. Yhyс умнас – «самалык»(«Вертикально-вспомогательный»).

Дьэ, бастакы ыарык боппуруос – уу, баппат, туох баар тимири нэмийэн кэбиhэр, шахтаны кээрэтэр уу. Ууну шахтаттан хачайдыыр тэриэбэ(главный водоотлив») испиэстэр кэтэбиллэригэр сылдьар. Ууну, шахта yрдyгэр таhаарыыга, чааска yс сyyс куубу хачайдыыр, английскай «Маклей» фирма носуоhа yлэлиир. Атын фирмалар носуостара кыамматтар эбит. Бары да шахталарга, уу кимиитин бохсуу ыараханнык барар. Онон, кирбиилэргэ – yрyттэртэн уу «самыырдыы» турар буолан, шахтердар плащтаах эрэ yлэлииллэр. Ороhуоллаах ууну сэргэ, забойу кээрэтэр араас хиимийэ эттиктэрэ бааллар. Шахта yрyтyн, туус, ниэп кэбирэтэллэр. Бырайыактаах таhым эрэсиимигэр yлэлиир штольнялар, yс сытыары холлорооннор yрyттэрин дьон сылдьарыгар куттала суох буоларыгар yлэ салгыы барар.

 

«МИР» рудник сайдар, улаатар

«МИР» рудникка yлэлиэн санаталыыр киhи элбэх да, манна yлэни булар уустугуран турар. Бу хайаны байытар кэмбинээт, «АЛРОСА» сyрyн производствотын, 20 бырыhыанын ылар. Ол эбэтэр, ортотунан, 3 млн 862 тыhыынча карааттаах алмаас хостонор. Холобурдаан эттэххэ, 2016 сыл yктэллэригэр алмааска сыана, лаппа ыараан турар. Ол курдук, муус устар ыйга, «Эксимент» хааччыстыба кэрдииhинэн, 5 карааттаах алмаас – 10 тыhыынча АХШ долларынан быhыллыбыт( 643 тыhыынча 823 солк.) Салгыы, «МИР» туруупкатынан холобурдаатахпына, биир туонна тааска, ортотунан, 3 караат алмаас баар. Алмаас кыырпахтарын туhугар, хас эмэ туоннанан буор сyргэйиллэр, аата-ахса суох уу туhаныллар. Куораттан саамай чугас сытар алмаас хостуур эбийиэк – «МИР». Шахтердар yлэлэригэр сатыы сылдьаллар. Ол сылдьалларыгар анаан-минээн, аспаал суол(«пешеходка») куппуттара.  Манна диэн эттэххэ, урукку архитектордар сыысхалларынан, Мииринэй куорат, промышленнай эбийиэккэ олус сыhыары тутуллан хаалбыт. Мин «МИР» карьера yлэлиир кэмиттэн ыла, манна олоробун. Карьер баарына, туох yлэ ыытыллара, адьас, харахпыт далыгар ыытыллара.        

Боруоданы хостоору, карьер эниэлэригэр дэлби тэптэрэллэрэ тыаhа улахана сyрдээх этэ. Сероводород да сыта, туох да алдьархай дьаабыта. Шахта, карьеры кытары холоотоххо, быдан чуумпу. Холобур, Киров шоссетыгар турар дьиэлэр олохтоохторо, 500 хаамыылаах сиргэ шахта ньиргиччи yлэлии олорорун соччо дьаалайбаттар. «МИР» сир анныттан алмааhы хостуур рудник бырайыактаах таhымыгар тахсыбыта, быйыл, иккис сыла.

1 млн. туонна урууданы «хайа yрдyгэр» таhаарар кыах ылан, «МИР»  Мииринэй ХБКтын, инники кэскилин улаатыннарда. Бэлиэтээн эттэххэ, 2009 сыллаахха, рудник бастакы уочарата киирбит, кэмиттэн ылата, бырайыактаах сылы уhуннук кyyттyлэр.

«МИР» сэттэ сыл устата бэрт уустук быhыылаахтык yлэлии олордо. 2010-2012 сылларга «МИР» рудник метегеро-ичерскэй кирбиититтэн, уу балысханнык кииритэлээн, шахта yлэтэ тохтотуталыы сылдьыбыта. Онтон салгыы сылларга, yлэ бэрт сэрэхтик, бытааннык ыытылынна.  2014 сылга бэрт эрэйинэн, 1 млн. 463 тыhыынча карааттаах алмаас хостоммута. 2015 сылга yлэ-хамнас дьэ «сааhыланан», 308 кирбиини боhойооhун суотугар, 783 тыhыынча туонна урууда «хайа yрдyгэр» таhаарылынна. Билигин, ордук утумнаах yлэ – 210, - 310 кирбиилэргэ бара турар.

Шахта ньиэрбэ ыарыылаахтары ылыммат

Сир анныгар, рудопуск(урууданы таhаарыы) лиэнтэ кэмбиэйэрин утума, икки кирбиини холбуур холлорооннор, квершлагтар(сытыары эниэ) штректар(урууда барар сирин бата бyтэйдии хаhыы), околоствольный двор(кирбиигэ тахсар тумук) тэриэбэлэри сyрyннyyр хаамыралар, уо.д.а шахта эбийиэктэрэ бааллар.

Шахта хайа промышленноhын бyттyyн ирдэбиллэригэр эппиэттиэхтээх. Бастакы ирдэбил - сир анна киhи yлэлииригэр куттала суох буолуохтаах. Бу – ыарахан боппуруос. Холобур, кирбии биир баhыгар, хайа боруодатын сууллар тyбэлтэтигэр, шахтер саппаас холлорооннорунан тахсан быыhанар кыахтаах. Yрyт сууллар, киhи хаайтаран хаалар тyгэнигэр балаhыанньата ыарыыр. Ону учуоттаан, шахтер анал саппааскалаах(«Запаска»). Бу – 90 мyнyyтэ устата сибиэhэй салгынынан тыынар устуука. 90 мyнyyтэ ааста да – туох буолара таайыллар эрэ.

9h8jhghggfhgfh

9h8jhghggfhgfh
Мииринэйгэ суруналыыстыырым тухары yгyс кутталлаах эбийиэккэ сырыттым. Ол эбэтэр улахан, орто, кыра карьердартан шахталарга тиийэ. Кистээбэппин, бастаан утаа куттанатылаан, «улуу сорунан» сылдьыталаабытым. Кыра быhылааннар да бааллара: «МИР» карьер эниэтиттэн обургу таастар айаннаан испит массыынабыт yрдyгэр тyhyyлэрэ, ууну дьалбарытар штольняттан(«Водоотводящая штольня») сууллаары гыммыт yрyттэн куотуу, «Интергэ» ахсыс кирбиигэ метан нуорматтан таhыччы улааппытынан  суhал («аварийнай») тахсыы. Оттон онно куттанаргын биллэрдэххинэ, кэпсэлгэ, саакка-суукка бараргын умнубаккын, сатаан yлэлээбэккэр, килиэптэммэккэр тиийэ5ин. 

8 сыл устата олохтоох хаhыат промышленноска отделын кэрэсэпэндьиэнин быhыытынан yлэлиирбэр, ардыгар, хас нэдиэлэ ахсын кутталлаах эбийиэктэргэ сылдьар этимОнонбиир тyмyккэ кэлбитимханнык да тyгэннэргэ уолуйбакка иннин хоту баран иhэр наада эбитСорох соччото суох ньиэрбэлээх дьоннорсир анныгар ыраахха диэри киирдэхтэринэ, мэйиилэрэ эргийэр, хааннарын баттааhына, саахардара yрдyyр.

Сэрэтэбин: куттанарПаническай ыарыылардаах», клаустрофобиялаах, агарофобиялаах) барыттан бары саллымтыа киhи Впечатлительные люди») шахталарыгар дуостал киирбэтэ ордукЭн унан тэттэйэн хааллаххына, шахта yлэтин бyтyннyyтyн тохтотор. Бу – «ЧП»!

Гаас(метан) тахсыытын испиэстэринэн бэрэбиэркэлэтиэхтэрэ. Хайа быыhааччылар(ВГСЧ) суhал хамаандалара эмчиттээх кэлэ охсон, эйигин кум-хам тутан, шахта yрдyгэр таhаарыахтара(«Эвакуация пострадавшего»)..

Эн охтубуккар бyтyн симиэнэни, рудник начальнигын, инженердэри кытаанахтык эппиэттэтиэхтэрэ. Кинилэри «Ростехнадзорга» соhуохтара, хас да лиис отчуот суруйтарыахтара, бириэмийэлэрин сотон кэбиhиэхтэрэ. Шахта туох баар кирбиилэрэ, yрдyгэр баар эбийиэктэр, сyрyн диспиэтчэрискэйтэн мониторунан кэтэнэллэр.

Холобур, сир анныгар эмискэччи уот барар эбэтэр клеть «харар» тyбэлтэтигэр, аварийнай уоту холбуур тэриэбэ баар. «АСОДУ» ньыма ханнык эбийиэккэ туох дьиэк баарын тутатына быhаарар. Сир анныттан кyндy тааhы хостуур рудник бэйэтэ уустук инфраструктуралаах. Холобура, сyрyн бэнтилээтэр. Кyyстээх бэнтилээтэр, забойга, сибиэhэй салгыны сирилэччи yрэр, гаастары симэлитэн кэбиhэр. Бу сyрyн бэнтилээтэр («Зитрон» фирма) - Германия тиэхиньикэтэ.   

Кирбии туора холлороонноругар, «хармааннарга», салгытыыта тиийбэккэ, гаас(метан) «ыйанан» хаалар. Бу – сyрдээх кутталлаах. 

2012 сыллаахха салгылатыыта сатаммакка, ыарахан тyбэлтэ тахсан турар (икки киhи метан дэлби тэбэн суорума суолламмыта).

Манна ПВС сулууспата(«Пылевентиляционная служба») баар. Куттал суох буолуутун кинилэр хааччыйаллар. Ол иhин шахта туох баар тыраанспарыгар, метан баарын биллэрэр датчиктар сыhыарыллаллар. Метан нуорматтан yрдyк буолла да, автоматиканан барар тиэхиньикэ, бэйэтэ умуллан хаалар.

Рудник эбийиэгэ эрэ элбэх. Сир анныгар yлэлиирин ыарык гынар киhиэхэ шахта yрдyгэр yлэ баар ахан. Калорифернай, ититэр пуун(теплопуун), носуос ситимэ, кyyстээх кyyрyyттэн уот биэрэр учаастак, ууну ыраастыыр ситим, умнастары дьилэйдии мууhурдар ыстаансыйа, АБК(«Административно-бытовой комплекс») бааллар.

Сyрyн калорифернай тирэх шахта кирбиилэрин сылааhынан хааччыйар. Ол курдук сир анныгар сайын да, кыhын да салгын(+2кыраадыс). Оттон сyрyн бэнтилээтэр уонна калорифер yлэлээбэтилэр да, дьыала хаахтыйар.

Ити курдук, шахта кутталлаах да буоллар, киhи интэриэhиргиирэ элбэх сир. Итини барытын шахта yлэтигэр холонуон сананар саха эдэр ыччатыгар эбии туhалаах информация буоллун диэн, сэрэтии быhыытынан тириэрдэбин.

 

Станислав Алексеев. Мииринэй куорат.

Слава Степанов« Gelio » уонна ааптар архыыбыттан хаартыскалар.

 

     

 

  

Добавить комментарий

Защитный код
Обновить

avrora