норуоттар икки ардыларынааҕы көҥүл тустуу турнирын үгүс киһи күүтэр-кэтэһэр. Нэдиэлэ курдук кэм хаалла. Сэтинньи 7 күнэ, күнүс 11 чаас, “Триумф” уораҕайа. Бөҕөстөрбүт бэлэмнэрэ хайдаҕын, туруктарын тургутан көрөр “хонтуруоллуур хапсыһыылар”. 100-кэ тустууктары биир кэккэҕэ туруоран, Саха Өрөспүүбүлүкэтин сүүмэрдэммит хамаандатын сүрүн тренердэрэ В.Э. Семенов, Е.Т. Пономарев, Нь.Е. Сергин, П.М. Малардыров, А. Г. Макаров хапсыһыылар сыалларын-соруктарын билиһиннэрдилэр.

Эрчиллии-бэлэмнэнии хаамыытын өрөспүүбүлүкэ тустуутун салайааччылара, суруналыыстар кэтээн көрдүлэр-иһиттилэр. Саха Өрөспүүбүлүкэтин сүүмэрдэммит хамаанданы бэлэмниир Киин быраастара эмиэ бааллар. Эркиҥҥэ турар улахан экраҥҥа ааспыт Коркин турнирдара көрдөрүллэн, кыайыыларга кынаттыыллар.

Көбүөргэ күүстээх үлэ оргуйар!

Биир кэлимсэ тэлгэммит аҕыс көбүөрдэргэ эти-хааны сылытыы, сүһүөхтэри-былчыҥнары имитиилэр чаас аҥарын кэриҥэ бириэмэни ыллылар. Билигин тахсыылаахтык туста сылдьар Лев Павлов, Любомир Ашеин, Федор Постников, Алексей Копылов, Арыйаан Тютрин, Александр Авелов, Айаал Белолюбскай, Егор Явловскай, Петр Константинов, Владимир Бояновскай, Константин Капрынов, Роман Николаев, Олег Фомин, Игорь Матвеев, Андриан Ленскэй, Никита Софронов, Никита Хабаров, Евгений Аронов уо.д.а. курдук ааттарын-суолларын соргулаахтык иһитиннэрбит 57-125 кг бөҕөстөрө бары баалларыттан уонна Р.М. Дмитриев аатынан Олимпийскай эрэл училище эдэр бөҕөстөрө, элбэхтэриттэн сылыктаатахха, Коркин турнирыгар улахан суолта ууруллубут. Эрдэ кэлбит ыалдьыттарбыт монголлар бааллар.

Бөҕөстөр тустаах тренердэрэ Н.Н. Рожин, А.К. Константинов, С.П. Сивцев, П.С. Иванов, Г.С. Игнатьев, И.И. Дмитриев, Б.Г. Яковлев, В.Н. Кириллин, А.А. Сивцев, Ньурбаттан тиийэ кэлбит И.В. Бурнашев, адаптивнай спортан В.Е. Стручков, монголлар тренердэрэ уо.д.а. былаһын тухары уолаттарын аттыларыгар сүбэлии, ыйа-кэрдэ сырыттылар.

Күннэригэр сылдьар, күннээн-күөнэхтээн туста сылдьар тустуук уолаттарбыт бэрт сылбырҕатык, хотоойутук көрөллөр-истэллэр. Былчыҥнара лыҥкыныырга, иҥиирдэрэ лаһыгырыырга дылы. Киһи хараҕа үөрэр. Хас хамсаннахтарын аайы илиилэрин-атахтарын, систэрин, таралаһарын, кэтит түөстэрин, дараҕар санныларын былчыҥнара сүүрэлииллэр. Ууннаҥнатан түһэн имигэстэрэ сүр. Бэйэлэрин ыйааһыннарыгар хастыы да хапсыһыылары оҥортоотулар. Сирэйдэрэ-харахтара сытыы, тутталлара-хапталлара эрчимнээх. Халыҥ ааттаах-суоллаах, күүстээх тустууктар бэйэ-бэйэлэрин кытта күөн көрүстүлэр. Өрдөөҥҥүттэн төһө да билистэллэр, саҥа күөн көрсөн эрэрдии тутталлар-хапталлар. Баар сатабылларын, туохха бэлэмнэммиттэрин көрдөртөөтүлэр. Утарсыы, көмүскэнии баарын үрдүнэн, чыпчылҕан түгэнэ атахха киирэллэр, атахтата сылдьан утары эриллэн ордук балаһыанньаланаллар, албаска киллэрэн “ыраастык” уурсаллар, эбэтэр, баал ылсаллар. Ол кэнниттэн тута тураннар, эриирдээх, сыралаах киирсии хаттаан саҕаланар. Хотторбуттарын ситиһээри, “иэстэһээри” сорунуулар! Кыһыйыы-абарыы баара буолуо да, биллэрбэттэр.

Көлөһүн аллыар диэри күүстээх үлэ икки-үс чааһы быһа барда. Абытай хамсаныылар! Күүстээх үлэ!! Бырахсыылар киэнэ кытаанаҕа. Ойоҕоһуттан көрөн кэтии сылдьар тустаах тренердэр хаһыылара-ыһыылара сүрдээх. “Кымньыылыыллар”. Хапсыһа сылдьар тустуук уолаттары көрөҥҥүн саллаҕын уонна эмиэ да аһынаҕын. Тустуук буолбатаҕым да үчүгэй эбит диэн санаалар киирэллэр. Быыһыгар, бырдылара быстыбыттары, салгыы киирсэртэн аккаастанааччылары син өйдөөн көрдүбүт. Үгүстэр мохсоҕол курдук түсүһэллэр, хахайдыы хабарааннык хапсыһаллар.

Кэтэһэн олорооччулар көбүөргэ тахсар, уларытыһар кэмнэригэр эрэ тыын ылаллар, сынньана түһэллэр. Онтон эмиэ кытаанах хапсыһыылар. Тренер Егор Терентьевич Пономарев хамаандатынан, свистогунан көбүөргэ киирэллэр-тахсаллар. Тустан бүппүттэр көбүөр кытыытыгар истиэнэҕэ өйөнө олорон, кинилэри солбуйа тахсыбыт утарсааччыларын хапсыһыыларын көрөллөр, албастары тутталларын, хамсаныыларын үөрэтэллэр, чинчийэллэр.

“Киирсэргэ бэлэммит!”

Сүрүн тренер Вадим Эдуардович Семенов: “Бэлэмнэнии үлэ күүскэ барда. Монголияттан эрдэ кэлэннэр биһигини кытта бииргэ эрчилиннилэр. Ааспыт кыһын тренербит Василий Прокопьевич Неустроев Японияҕа бара сылдьан кэпсэтиитин түмүгүнэн күн тахсар дойдутун бөҕөстөрө быйыл кэлэн кыттыахтара. Омуктары кытта киирсэрбит биһиэхэ сайдарбытыгар үчүгэй. Туһата элбэх. Иннибитигэр Коркин, Крылов, Россия Кубога тураллар, онтон Красноярскайга Ярыгиҥҥа барыахпыт. Бу “хонтуруоллуур хапсыһыылар” кэннилэриттэн “бойобуой” ыйааһыннарыгар киириэхтэрэ. Коркин турнирыгар киирсэргэ бэлэммит”.

Олимпийскай оонньуулар, аан дойду, Европа, ССРС чөмпүйүөнэ Павел Павлович Пинигин: “Улуу учууталбыт, тренербит Д.П. Коркин аан дойду таһымнаах турнирыгар тустууктарбыт хамсаныыларыттан көрдөххө бэлэмнэрэ үчүгэй. Турнир саҕаланара биир нэдиэлэ хаалла. Күүстээх спортсменнар кэлиэхтэрэ. Интэриэһинэй хапсыһыылар буолуохтара. Уолаттарбыт ситэн-хотон эрэллэр. Маҥнайгы улахан түһүлгэ буолар. Ярыгин сүүмэрдиир Гран-при турнирыгар “репетиция” курдук. Онно бастаабыттар Европаҕа, миэстэлэспиттэр аан дойду Кубогар, турнирдарга кыттыахтара. Коркин көбүөрүгэр уолаттарбыт бэйэлэрин үчүгэйдик көрдөрдөхтөрүнэ Ярыгиҥҥа үчүгэйдик тустуохтарын сөп. Омуктар үгэс курдук, 57 – 70 кг күүстээхтэр. Уолаттарбыт бэйэлэрин дойдуларыгар, “истиэнэлэригэр”, үчүгэйдик тустуохтара диэммин эрэнэбин”.

Саха Өрөспүүбүлүкэтин сүүмэрлэммит хамаандатын бэлэмниир Киин дириэктэрэ, Россия спордун маастара Михаил Дмитриевич Пахомов: “Сүүмэрдэммит хамаандабыт бөҕөстөрө Коркин турнирын иннинэ хайдах туруктаахтарын көрөбүт. Бу кэнниттэн ыйааһын түһэриитин, туйгун туруктарыгар киириигэ барыахтара. Эппиэттээх түгэн, кэм. Хайдах-туох эрчиллибиттэрин, хайдахтарын, бэйэлэрин көрдөрүөхтэрэ. Ол кэнниттэн бүтэһик ырытыы, түмүк оҥоруута. Коркин турнирыгар “оптимальнай формаларыгар” кэлиэхтээхтэр. Туох баардарынан тусталлар, ханнык да сымнаан биэрии, уоскуйуу диэн суох. Дьарыктаммыттарын, эрчиллибиттэрин көрдөрүү, тургутуу, баар кыахтарын көрүнүү, көрдөрүү. Бэйэлэрин 90-95 % кыахтарынан тустуохтаахтар. Эчэйиитэ суох. Күрэхтэһиигэ 100 бырыһыан бэлэмнээх тиийиэхтээхтэр. Эдэрдэр, уопуттаахтар бары тустуохтара. Маастарыстыбаларын, хараахтардарын муҥутуурдук көрдөрүөхтэрин наада. Уолаттарбыт үчүгэйдэр, киирсиэхтэрэ. Турнирга тустуу сайдыбыт, тустууга үтүө үгэстэрдээх дойдулары ыҥыртаатыбыт. Белоруссия, Азербайджан, Узбекистан, Япония, Куба курдук дойдулартан кэлиэхтэрэ. Россия сүүмэрдэммит хамаандатыттан, регионнарыттан элбэх тустууктар кэлиэхтэрэ. Уолаттарбыт, киирсиэхтэрэ, кыайыахтара. Кэлэр нэдиэлэ бэнидиэнньигиттэн, оптуорунньугуттан хамаандалар күргүөмнээхтик кэлитэлиэхтэрэ”.

Айтал Оконешников – идэтинэн инженер, “Сахатранснефтегаз” үлэһитэ, тустууну киинэҕэ устар, кэпсиир суруналыыс, көҥүл тустууга спорт маастара: “Сүрүн үлэм быыһыгар Д.П. Коркин турнирын сылын ахсын устабыт, матырыйаал оҥоробут, тарҕатабыт. “Триумфка” сүүмэрдиир хамаанданы бэлэмниир Киин үлэтин, дьарыктары сырдатабыт. Коркин турнирыгар икки күн быһа холбономмут тустуулары кэпсиэхпит. Сэргэх хапсыһыылар күүтүллэллэр. Япония турнирга кыттыбатаҕа ыраатта. Азия чөмпүйүөннэрэ кэлэн иһэллэр. Бу эрчиллиини-бэлэмнэниини түмүктүүр “ударнай” дьарык. Бөҕөстөрү, тренердэри кытта биирдиилээн үлэлэр саҕаланыахтара. Табыгастаах усулуобуйа барыта көрүллүбүт. Тустууктары, тренердэри кытта кэпсэттим. Туруктара үчүгэй. Харахтара “уоттаах”, киирсэр, тустар баҕалара күүстээх. Аһыллан тустуохтара”.

Эрэл баар!

2008 сылтан ыытыллыбыт Д.П. Коркин норуоттар икки ардыларынааҕы турнирдарыгар Сахабыт сирин бөҕөстөрө биир да сылы көтүппэккэ кыһыл көмүс мэтээллэри ылаттааннар тустууну таптааччыларын үөрдүбүттэрэ. Былырыын, 2024 сыллаахха, Лев Павлов 51 кг, Александр Авелов 61 кг, Виктор Рассадин 74 кг бастаабыттара. Константин Капрынов 70 кг үрүҥ көмүс, Андриан Ленскэй 86 кг, Ньургун Сергин 92 кг, Максим Толмачев 96 кг, Никита Хабаров 125 кг боруонса мэтээллэри аҕалтаабыттара.

Күүтэбит, кэтэһэбит. Ситиһии тосхойдун!

Баһылай Посельскай