быйыл XVIтөгүлүн үрдүк тэрээһиннээхтик ыытылынна. 11 омук дойдуларыттан, ол иһигэр, Австралияттан, Азербайджантан, Белоруссияттан, Кубаттан, Кыргызстантан, Хотугу Македонияттан, Молдоваттан, Монголияттан, Таджикистантан, Соҕуруу Кореяттан, Японияттан уонна Россия 12 регионнарыттан 200-н тахса бөҕөстөр түмсэн ким күүстээҕин, ордук бэлэмнээҕин быһаарыстылар. Өрөспүүбүлүкэ Аҕа Баһылыга Айсен Николаев турнир бочуоттаах ыалдьыттарын, тас дойдулар бэрэстэбиитэллэрин, судьуйалары кытта көрүстэ, истиҥ кэпсэтиилэр буоллулар.

Бочуоттаах ыалдьыттар

Олимпийскай оонньуулар икки төгүллээх чөмпүйүөнэ, аан дойду уонна Европа алта төгүллээх чөмпүйүөнэ Сергей Белоглазов; олимпийскай оонньуулар боруонса призера, аан дойду уонна Европа үс төгүллээх чөмпүйүөнэ, Россия сүүмэрдэммит хамаандатын тренерэ Денис Царгуш; олимпийскай оонньуулар, Европа чөмпүйүөнэ Магомед Рамазанов, олимпийскай оонньуулар, аан дойду үс, Европа чөмпүйүөнэ, Ил Түмэн депутата Павел Пинигин, олимпийскай оонньуулар үрүҥ көмүс призера Александр Иванов, Россия судьуйаларын коллегиятын бэрэссэдээтэлэ, олмипийскай категориялаах судьуйа Норавард Арустамян; олимпийскай категориялаах судьуйа Алексей Базулин, Бурятия Республикатын спорка миниистирэ Эрдэм Биликтуев, Д.П. Коркин кэргэнэ Александра Семеновна Коркина, кыыстара Гея Дмитриевна бочуоттаах ыалдьыттарынан буоллулар.

Краснодарскай кыраайтан кэлбит спорду кэпсиир-сырдатар Степан Крижановскай, Саха Өрөспүүбүлүкэтин физическэй культураҕа уонна спорка миниистирэ Леонид Спиридонов, Саха Өрөспүүбүлүкэтин тустууга Федерациятын бастакы вице-президенэ Виктор Лебедев, Өрөспүүбүлүкэ сүүмэрдэммит хамаандаларын бэлэмниир Киин дириэктэрэ Михаил Пахомов, тас дойдулар бэрэстэбиитэллэрэ Монголияттан Тимурбаатар Баатор, Наранбаатар Байараа, Японияттан Юки Такашахи, Белоруссияттан Жуматай Шубаев көрсүһүүлэргэ уонна кэпсэтиилэргэ кытыннылар.

Коркин норуоттар икки ардыларынааҕы турнира аан дойдуга биллиилээх бөҕөстөр кылаастарын, маастарыстыбаларын көрдөрөр, уопуттарынан атастаһар, аан дойду тустуутун биир сүрүн түһүлэгэтинэн буоларын, ураты тыынын, үрдүк тэрээһинин, тустуу үтүө үгэстэригэр, бөҕөстөргө ытыктабыл баарын, тустуу улахан маастардара ыччаттар үүнэллэригэр-сайдалларыгар холобур буолалларын, Саха сиригэр тустууну таптыылларын, өйдүүллэрин, үтүө санаалаахтарын, кырдьыктаах сыанабылы биэрэллэрин бэлиэтээтилэр.

Өрөспүүбүлүкэ Аҕа Баһылыга Айсен Николаев Д.П. Коркин 100 сааһыгар аналлаах үбүлүөйдээх дьаһалларга бэлэмнэнэр уонна ыытар тэрийэр кэмитиэти тэрийэр туһунан Ыйаахха илии баттаабытын иһитиннэрдэ. Аан дойду тустуутун улахан маастардара Коркин турнирын билинэллэринэн, үрдүктүк сыаналыылларынан уонна ытыктабыллаахтык сыһыаннаһалларынан киэн туттарын биллэрдэ. Кэпсэтиилэргэ кыттыбыттарыгар, Саха сирин туһунан үтүө баҕа санааларыгар, Д.П. Коркин саҕалаабыт үгэстэригэр бэриниилэрин иһин махтанна.

Турнир иннинэ, Р.М. Дмитриев аатынан олимпийскай эрэл училище Тустуутун Саалатын тэлгэһэтигэр турар улуу тренер Д.П. Коркин памятнигар спорт эйгэтин дьоно-сэргэтэ, ыалдьыттар, ветераннар, сибэкки дьөрбөтүн уурдулар. Физическэй культура уонна спорт миниистирэ Леонид Спиридонов мустубут дьоҥҥо эҕэрдэтин тиэртэ уонна Дмитрий Коркин тыйыс айылҕалаах, спортсаалата да суох, ыарахан усулуобуйалаах Саха сиригэр олимпийскай чөмпүйүөннэри, аан дойду күүстээх бөҕөстөрүн иитэн таһаарбыт, сүүс сылга биирдэ кэлэн ааһар сэдэх тренер буоларын; турнир сүрүн судьуйата Владимир Секлецов “турнир дьоһуннук ааһарыгар бигэтик эрэнэрин”; Олимпийскай оонньуулар үрүҥ көмүс призера Александр Иванов “билигин төһө да тымныытын иһин, сарсын көбүөргэ итии буолуоҕун, саха бөҕөстөрө түһэн биэрбэттэригэр, мэтээллэр иһин хапсыһыылары күүтэрин, уопут ылалларын” эттилэр; улуу тренер кыыһа Гея Коркина сылын ахсын спорт, тустуу бырааһынньыгын оҥорор, турнирга сыһыаннаах бары тэрийээччилэргэ, салайааччыларга махтанна.

Албан ааттар

Турнир үөрүүлээхтик аһыллыытыгар Саха Өрөспүүбүлүкэтин бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Сергей Местников эҕэрдэлээтэ, Коркин турнира үгүс көлүөнэ тустууктарыгар Олимп чыпчаалларыгар тиийэр киэҥ суолун аспытын, Саха сиригэр көҥүл тустуу бастакы нүөмэрдээх спорт көрүҥүнэн буолбутун тоһоҕолоон бэлиэтээтэ, тустууга ыалдьааччыларга өйөбүллэригэр махталын биллэрдэ, эһиил, 2026 с. саха үс уһулуччулаах бөҕөһө Роман Дмитриев, Павел Пинигин, Александр Иванов Монреаллааҕы Олимпийскай оонньууларга өрөгөйдөөһүннэрэ 50 сыла, 2028 с. Д.П. Коркин 100 сааһа бэлиэтэнэллэрин тустарынан эттэ, итиэннэ, Д.П. Коркин сырдык аатын үйэтитиигэ, сүдү дьыалаларын олоххо киллэриигэ, физкультура уонна спорт эйгэтигэр киллэрбит кылаатын иһин “Д.П. Коркин аатынан государственнай бириэмийэтин лауреатын бэлиэтин уонна дастабырыанньатын Чурапчытааҕы физкультура-спорт институтун президенигэр Михаил Дмитриевич Гуляевка дохсун ытыс тыаһын ортотугар туттарда.

Михаил Гуляев үөрүүтүн кытта үллэһиннэ: “Д.П. Коркин Олимпийскай чөмпйүөннэри бэлэмнээбит улуу тренер буолар. Омскайдааҕы физкультура институтун бүтэрэн дойдубар Чурапчыга кэлбиппэр, партия оройуоннааҕы кэмитиэтэ миигин Д.П. Коркин үлэлээбит спортивнай оскуолатыгар дириэктэринэн анаабыта. Үлэһит дьонноох кэллэктиипкэ Дмитрий Петрович үөрэнээччилэрэ, тренердэр С.С. Морфунов, Е.В. Пудов, Р.В. Неустроев, Н.П. ФЕДОРОВ, соратнига К.С. Постников уо.д.а. бааллара. Үлэбитин сүрдээх күүскэ саҕалаабыппыт. 1987, 1988 сыллардаахха ССРС Госкомспордун быһаарыытынан Д.П. Коркин кэриэһигэр Чурапчыга Бүтүн Сойуустааҕы көҥүл тустуу турнира тэриллибитэ. Оччолорго Коркин спортсаалата эрэ баара уонна суолбут наһаа куһаҕан этэ. 1998 с. диэри уонтан эрэ тахса регион кэлэрэ. Турниры сайыннарарга атын ньыманы буллахха табыллыыһы диэн, Нерюнгригэ “Шахтер” базатыгар “Якутуголь” бирииһигэр үптээн-харчылаан, регионнар кэлэллэрин курдук гына тэрийбиппит. Генеральнай дириэктэр Петров Владимир Филиппович, кини солбуйааччыта Кожевников Владимир Викторович улаханнык өйөөбүттэрэ. “Шахтер” спорткомплекска дириэктэр Станиловскай Виктор Николаевич тэрийбитэ. “Якутуголь” үбүлээһининэн бириис оҥоһуллан, хамаандалар кэлэр-барар айаннарын уйунан тас дойдулар, Россия регионнар да кэлиилэрэ элбээбитэ.Турнирга элбэх регионнар кэлэллэрэ. Сэргэхсийии буолбута. Таба суолга турбуппутун өйдөөбүппүт. 1998 с. Коркин турнирын Дьокуускайга көһөрөн аҕалабыппыт. Тас дойдулар кыттыылаах Бүтүн Россиятааҕы турнирдар ыытыллыбыттара. Онтон, дьэ, 2008 с. норуоттар икки ардыларынааҕы турниры. Россия тустууга Федерациятын президенэ Михаил Геразиевич Мамиашвили өйөөһүнүнэн ФИЛА-тан ылбыппыт. Календарнай былааҥҥа киллэриллэн, сыллата ыытыллар үтүө үгэскэ кубулуйда.

Д.П. Коркин бииргэ үлэлээбит доҕоро, табаарыһа, дириэктэрэ К.С. Постников улахан көмөнү оҥорбута. Музей тэрийиитин саҕалаабыта. Онно Дмитрий Петрович кэргэнэ Александра Семеновна сөбүлэһэн, дьиэтин музей оҥорорго биэрэн, өрөмүөн ыытаммыт, дьиэтигэр музей тэрийбиппит. 2003 с. В.Р. Кычкин ге.дириэктэрдээх “Нижнеленскэйдэр” үбүлээһиннэринэн музей саҥа дьиэтин туппуппут. Онон Д.П. Коркин айар үлэтин сырдатар кыахха киирбиппит. Музей дириэктэрэ Константин Сергеевич Постников күүскэ уонна айымньылаахтык үлэлээбитэ. Д.П. Коркин үлэтин туһунан кинигэлэр тахсыбыттара. Дмитрий Петрович саха дьолугар төрөөүбүт, Саха сирин, сахалары бүтүн Сэбиэскэй Сойууска, ону ааһан аан дойдуга таһаарбыт уонна биллэрбит киһибит буолар. Онон кини бириэмийэтин ылбыппынан улаханнык үөрэбин, дьоллооҕунан ааҕынабын. Салгыы үлэлиирбэр улахан кыах биэриэҕэ. Д.П. Коркин үлэтин көрдөрүүтэ улахан буолан Чурапчыга институту тэрийэр кыахха киирбиппит. Дмитрий Петрович үлэтэ баар, тыа сиригэр бастакы федеральнай институт билигин үлэлии-хамсыы турар.

Үс олимпиецтэрбит Олимпийскай оонньууларга өрөгөйдөөбүттэрэ 50 сыла бэлиэтэниэҕэ. Үөрүүлээх кэрэ-бэлиэ түгэни көрсө Дьокуускайга 202 мкр баар Р.М. Дмитриев скверигэр албан ааттаах бөҕөстөрбүтүгэр Р.М. Дмитриевкэ, П.П. Пинигиҥҥэ, А.Н. Ивановка аналлаах үс бюст-өйдөбүнньүгү туруоруохха диэн этиилээхпин. Улуу тренер Д.П. Коркин аата өссө үрдүө этэ”.

Михаил Дмитриевич Гуляевы улахан наҕараадатынан эҕэрдэлиибит!

Бөҕөстөрбүт үөртүлэр!

Сэтинньи 15-16 күннэригэр, “Триумф” спорка уораҕайа тустууну таптааччыларынан ыып-ыччары туолан, ыһыынан-хаһыынан ньиргийэн олордо! Хапсыһыылар бырааһынньыктыы быһыыга-майгыга аастылар. Маҥнайгы күн үс көбүөрүнэн барыллааһын киирсиилэр, иккис күн уоскулаҥ уонна кыайыылаахтары быһаарар хапсыһыылар сүргэни көтөхтүлэр, уйулҕаны хамсаттылар.

Саха бөҕөстөрө биэс кыһыл көмүс мэтээллэри ылаттааннар үөртүлэр. 57 кг финалыгар Лев Павлов японец Дайто Кацумини тэҥ, сыралаах хапсыһыыга 2:1; 70 кг Виктор Рассадин бииргэ эрчиллэр хамаандатын хапытаанын Константин Капрынову 9:2 хотон ахсыс төгүлүн бастаата уонна турнир рекордун олохтоото! 74 кг Олег Фомин монгол Тугжаргал Эрденебаты 4:1 итэҕэтиилээхтик кыайда. Ньургун Сергин 92 кг Молдавияттан Тамир Жабраиловы 3:0; саамай ыарахан 125 кг Никита Софронов бииргэ эрчиллэр Никита Хабаровы 4:0 хотуталаатылар.

Олег Фомин санаатын кытта үллэһиннэ: “Кыайыы ыараханнык кэллэ. Россия чемпионатыгар 70 кг түһэринэммин биир эрэ эргиир тустубутум. Онтон кыыһыраммын, кыһыйаммын тустуубун быраҕар санаалар киирбиттэрэ. Кэлин уоскуйаммын, дьиэ-кэргэммин хаалларан, салгыы дьарыктанан киирэн барбытым. Ол түмүгэ бүгүн кэллэ. Саҥа ыйааһыҥҥа бэйэбин көрдөрдүм. Ханнык баҕарар ыйааһыҥҥа киирсиэхпин сөп. Билигиҥҥи тустууга күүс уонна функционалга наада. Иннибитигэр сүрүн күрэхтэһии Россия Кубога баар. Онно хамаанда туһугар 79 кг тустуохтаахпын. Баҕар, Крыловка эмиэ тустуом. Ярыгин Кубогар бэлэмнэнэбит. “Триумфка” наһаа элбэх киһи мустубут, онно кыайаммын үөрүүм улахан. Ыалдьааччыларбар, тэрийээччилэргэ, спонсордарбар махтанабын, үчүгэй бырааһынньык буолла! Уонна түгэнинэн туһанаммын, кыайыыбын аныахпын баҕарабын эбээбэр, кини икки нэдиэлэ анараа өттүгэр суох буолбута. Сэттэ сааспар диэри миигин улаатыннарбыта, ийэм үөрэнэр этэ. Ол иһин бу кыайыыбын эбээбэр аныыбын”.

Үрүҥ көмүс мэтээллэри Владислав Кривошапкин 65 кг, Константин Капрынов 70 кг, Евгений Аронов 97 кг, Никита Хабаров 125 кг; боруонса мэтээллэри Егор Явловскай 57 кг, Александр Авелов 61 кг ылаттаатылар.

Кыайыылаахтар уонна бириистээх миэстэлэргэ тиксибиттэр өйдөбүнньүк мэтээллэринэн, 200-150-75 тыһ.солк. сэртэпикээттэринэн, кыайыылаахтар тренердэрэ 50 тыһ.солк. сэртэпикээттэринэн наҕараадаланнылар.

Чаҕылхай тустуулары көрдөртөөбүт Такара Судо (Япония) сүрүн бирииһинэн “Үрүҥ көмүс борцовканан” наҕараадаланна. “Турнир бастыҥ бөҕөһө” анал бириистэри улахан Чороону, саха үрүҥ көмүс курун уонна быһаҕын, ат сиэлиттэн оҥоһуллубут дэйбиири Чурапчы бөҕөһө Олег Фомиҥҥа “Коркин бөлөҕө” тэрээһин салайааччыта, Д.П. Коркин биир бастыҥ иитиллээччитэ суруналыыс, учуонай Дмитрий Афанасьевич Егоров туттарда.

Уолаттарбыт күүстэрэ-кыахтара үрдээн иһэр. Бэккэ туһуннулар. Кыраттан улахан ыйааһыннарга диэри чахчы кыахтаахтарын көрдөрдүлэр. Сахабыт сиригэр тустуу баарын итэҕэттилэр. Тустууну таптааччылар улаханнык астыннылар. Тустар маастарыстыбалара үрдүк, бэлэмнэрэ эҥкилэ суох. Ханнык баҕарар таһымнаах киэҥ, улахан түһүлгэлэргэ тэҥҥэ киирсэр, ситиһиилэри аҕалыахтарын сөп диэн санаалары үөскэттилэр. Киэҥ сирдэринэн элбэхтик кэллэхтэринэ-бардахтарына өссө сайдыахтара турдаҕа. Тренердэр эрчийэр, дьарыктыыр ньымалара сөптөөҕүн көстүүтэ буолла.

Коркин дьыалата салҕанар!

Баһылай Посельскай